DOŚWIADCZENIA WEGETACYJNE

Doświadczenia wegetacyjne zakłada się w celu oceny wpływu różnych czynników na wzrost i rozwój roślin, np. nawozów mineralnych, środków ochrony roślin i innych.

Doświadczenia wegetacyjne można podzielić na dwa typy:

• doświadczenia wegetacyjne polowe;
• doświadczenia wegetacyjne wazonowe.

W przypadku obu typów wpływ badanego czynnika (czynników) określamy poprzez porównanie wyników badań z obiektów poddanych działaniu określonego czynnika z wynikami uzyskanymi z obiektów kontrolnych, na których nie zastosowano badanego czynnika.

Doświadczenia wegetacyjne polowe zakłada się w warunkach polowych na poletkach doświadczalnych, których powierzchnia zależy od rodzaju czynnika doświadczalnego oraz technologii uprawy i zbioru badanej rośliny. Powierzchnia poletek najczęściej waha się od 20 m 2 do 0,5-1,0 ha, a ich liczba zależy od modelu statystycznego przyjętego dla danego doświadczenia. Wyniki poddaje się analizie statystycznej, po której wykonaniu można formułować wnioski. W celu wyeliminowania błędów wynikających ze zmiennych warunków wegetacyjnych roślin, związanych z agrotechniką i warunkami klimatycznymi, doświadczenia polowe należy powtarzać przynajmniej przez trzy kolejne sezony wegetacyjne, przy zachowaniu takich samych warunków środowiskowych i agrotechnicznych (uprawa na tym samym typie i gatunku gleby, taka sama roślina przedplonowa, takie samo nawożenie). Dlatego też prawidłowe wykonanie doświadczeń tego typu wymaga dużych nakładów finansowych.

Znacznie mniejszych nakładów finansowych wymagają doświadczenia wegetacyjne wazonowe, w których rośliny są uprawiane w wazonach wegetacyjnych, wypełnionych pożywką płynną, żwirem bądź glebą. Najwłaściwsze jest zastosowanie gleby, ponieważ wyniki uzyskane wówczas są najbardziej zbliżone do tych, które można uzyskać, uprawiając roślinę bezpośrednio w gruncie (na polu). W przypadku użycia gleby do wypełniania wazonów należy zbadać jej właściwości fizykochemiczne i chemiczne.

W celu zapewnienia optymalnych warunków rozwoju roślin wskaźnikowych wazony wegetacyjne po wypełnieniu podłożem i wysiewie nasion lub wysadzeniu roślin umieszcza się w hali wegetacyjnej lub szklarni. Rosnące rośliny podlewa się w miarę potrzeb, tzn. gdy wilgotność gleby spada poniżej określonej wilgotności, a ciśnienie wiążące wodę w glebie jest wyższe od wartości pF 4,2 (pF-siła ssąca gleby oznaczająca logarytm z wysokości słupa wody, mierzonej w cm, odpowiadający ciśnieniu z jakim woda jest wiązana w glebie), mierzonej za pomocą wilgotnościomierza glebowego lub tensjometru glebowego.

W tego typu doświadczeniach można wykorzystywać różnego typu wazony wegetacyjne. Jednym z nich jest wazon wegetacyjny autorstwa dr. inż. Piotra Szulca (W ), w którym zastosowano rozwiązania techniczne pozwalające zapewnić roślinom najbardziej optymalne warunki dla ich wzrostu i rozwoju. Stosując ten typ wazonu, można zabezpieczyć rośliny przed wpływem niskich temperatur do - 5oC (przemarzanie 1 ), niedostatecznym natlenieniem (zastosowanie filtra napowietrzającego 2 ). Zastosowanie wazonów wegetacyjnych(zgłoszenie patentowe nr 116656) umożliwia określenie wilgotności gleby (opcjonalne zastosowanie tensjometru glebowego) oraz pozwala oznaczyć ilość wody przesiąkającej przez glebę (3 ), której skład można zbadać, wykonując standardowe analizy metodą chromatografii gazowej, wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) lub atomowej spektrometrii emisyjnej ze wzbudzeniem plazmowym (ICP).

Jednoroczne doświadczenie wegetacyjne wazonowe pozwala na wykonanie analizy statystycznej wyników badań i sformułowanie wniosków, ponieważ kontrolowana w tym doświadczeniu wilgotność podłoża jest jednym z najważniejszych czynników wywołujących zmienność wyników. W przeciwieństwie do doświadczeń wegetacyjnych polowych doświadczenia wazonowe nie muszą być powtarzane przez kolejne sezony wegetacyjne. W wypadku korzystnego wpływu badanych czynników na wzrost i rozwój rośliny oraz wielkość zebranego plonu mogą one zostać zastosowane w uprawie polowej.

Zalety doświadczeń wegetacyjnych wazonowych są następujące:

• niski koszt założenia doświadczenia i jego prowadzenia;
• możliwość sformułowania wniosków z jednorocznego doświadczenia, po wykonaniu analizy statystycznej wyników;
• możliwość analizowania różnych czynników wpływających na wegetację rośliny bez oceny ich wpływu na środowisko przyrodnicze (umożliwia to szczelność wazonów użytych w doświadczeniu - zastosowane czynniki nie przedostają się do środowiska przyrodniczego i nie powodują jego degradacji);
• możliwość utylizacji termicznej, chemicznej lub fitoremediacji gleby użytej w doświadczeniu wegetacyjnym wazonowym.

Ponadto, system zamknięty w doświadczeniu wazonowym nie powoduje przedostawania się do środowiska glebowego zastosowanego czynnika (np. metali ciężkich, środków ochrony roślin itp.). Nie stwarza to zagrożenia zanieczyszczenia, a tym samym degradacji chemicznej znacznych powierzchni gleby, co może mieć miejsce w przypadku doświadczeń wegetacyjnych polowych.

Reasumując, doświadczenia wazonowe są tańsze, efektywniejsze i bezpieczniejsze dla środowiska glebowego. Stosowanie zaproponowanego modelu wazonu wegetacyjnego (zgłoszenie patentowe nr 116656) pozwala na wykorzystanie tych zalet doświadczeń wegetacyjnych.

Adres korespondencyjny:

Szulc Piotr
Skrytka pocztowa 75
85-959 Bydgoszcz 2

Created by best4u.pl & PD